Hàng hóa nguy hiểm khai báo không chính xác hoặc không khai báo tiếp tục là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây cháy tàu chở container trên toàn cầu. Theo dữ liệu mới được Hội đồng Vận tải biển Thế giới (World Shipping Council – WSC) dẫn từ báo cáo Safety and Shipping Review 2026 của Allianz Commercial, trung bình cứ 17 ngày lại xảy ra một vụ cháy tàu chở container.
Báo cáo cho biết ngành vận tải biển đã ghi nhận hơn 200 vụ cháy liên quan đến tàu trong năm 2025. Mặc dù giảm nhẹ so với năm trước, đây vẫn là số vụ cháy cao thứ hai trong vòng mười năm, cho thấy hỏa hoạn tiếp tục nằm trong nhóm rủi ro an toàn nghiêm trọng nhất của ngành.
Theo Allianz Commercial, hàng hóa nguy hiểm khai báo sai hoặc không khai báo, đặc biệt là pin lithium-ion và các loại hóa chất, là nguyên nhân quan trọng dẫn đến nhiều vụ cháy trên tàu chở container.
Ông Joe Kramek, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc WSC, cho biết việc khai báo sai hàng hóa nguy hiểm không chỉ là vấn đề thủ tục mà còn đe dọa trực tiếp đến an toàn của thuyền viên, tàu, hàng hóa và môi trường biển.
Ông cũng cho rằng phần lớn chủ hàng đều tuân thủ quy định. Tuy nhiên, vẫn còn một số đơn vị cố tình che giấu thông tin hoặc cắt giảm yêu cầu khai báo, làm gia tăng rủi ro cho toàn bộ chuỗi cung ứng và ảnh hưởng đến các doanh nghiệp thực hiện đúng quy định.
Theo Allianz Commercial, khoảng 25% các sự cố liên quan đến hàng hóa bắt nguồn từ việc khai báo không chính xác.
Khi thông tin hàng hóa không đúng thực tế, container có thể được bố trí xếp trên tàu không phù hợp với tính chất hàng hóa, đồng thời gây khó khăn cho công tác chữa cháy nếu xảy ra sự cố.
Nguy cơ này ngày càng gia tăng khi khối lượng pin lithium-ion được triển khai trên thị trường toàn cầu tăng mạnh. Allianz Commercial cho biết quy mô triển khai pin lithium-ion trong năm 2025 đã cao gấp sáu lần so với năm năm trước, đồng thời nhu cầu được dự báo sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030.
Mặc dù pin lithium-ion đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng và phát triển xe điện, các loại pin bị hư hỏng hoặc đóng gói không đúng quy định đã liên quan đến nhiều vụ cháy lớn và tổn thất hàng hóa trên tàu trong những năm gần đây.
Allianz Commercial nhận định việc các hãng tàu khai thác ngày càng nhiều tàu container siêu cỡ lớn (mega-ship) khiến hậu quả của các vụ cháy trở nên nghiêm trọng hơn.
Khi hỏa hoạn xảy ra trên những con tàu có sức chở rất lớn, thủy thủ đoàn có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng quá tải và buộc phải rời tàu trước khi lực lượng cứu nạn hàng hải tiếp cận hiện trường.
Theo Allianz Commercial, các vụ cháy trên tàu container và tàu chuyên chở ô tô ngày càng dẫn đến nhiều yêu cầu bồi thường theo nguyên tắc Tổn thất chung (General Average) — cơ chế phân bổ chi phí cứu tàu và hàng hóa giữa chủ tàu và chủ hàng nhằm bảo vệ hành trình vận chuyển. Trong một số trường hợp, mức đóng góp có thể lên tới 50% giá trị hàng hóa.
Không chỉ tàu container, tàu chuyên chở ô tô cũng đang đối mặt với nguy cơ cháy gia tăng. Allianz Commercial thống kê trung bình 37 ngày lại xảy ra một vụ cháy tàu chở ô tô trên phạm vi toàn cầu.
Trước thực trạng này, WSC cho biết tổ chức đã mở rộng các biện pháp kiểm soát thông qua công nghệ và thúc đẩy hoàn thiện các quy định quốc tế.
Trong Chương trình An toàn Hàng hóa (Cargo Safety Program), WSC sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để sàng lọc thông tin đặt chỗ container, qua đó phát hiện các lô hàng có dấu hiệu khai báo không chính xác trước khi được xếp lên tàu.
Một trường hợp được WSC dẫn chứng là lô hàng chỉ được khai báo là “dụng cụ cầm tay”, nhưng sau quá trình sàng lọc đã xác định thực tế chứa các thiết bị sử dụng pin lithium-ion, thuộc nhóm hàng hóa cần áp dụng quy trình vận chuyển đặc biệt do nguy cơ cháy.
Theo WSC, hệ thống này đã ngăn chặn hàng nghìn lô hàng có nguy cơ mất an toàn trước khi được đưa vào chuỗi cung ứng.
Ông Joe Kramek cho biết ngành vận tải biển sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp kiểm soát của mình. Tuy nhiên, để giải quyết triệt để vấn đề, các chính phủ và cơ quan quản lý cần tăng cường thực thi những quy định quốc tế hiện hành về vận chuyển hàng hóa nguy hiểm.
Bên cạnh đó, WSC cũng đang thúc đẩy Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cập nhật các quy định về phòng cháy, chữa cháy, trong đó có các yêu cầu mới đối với tàu chuyên chở ô tô vận chuyển xe điện.
Allianz Commercial nhận định nguy cơ cháy tàu liên quan đến pin lithium-ion khó có thể sớm chấm dứt. Khi nhu cầu sử dụng pin tiếp tục tăng, các tiêu chuẩn an toàn, thiết kế tàu và hệ thống quy định sẽ cần được cập nhật tương ứng để theo kịp thực tế vận hành.
Báo cáo cũng cho biết ngành vận tải biển hiện đồng thời phải đối mặt với nhiều thách thức khác như xung đột địa chính trị, hiện tượng giả mạo tín hiệu GPS, đội tàu già hóa và sự cố máy móc. Tuy nhiên, cháy tàu do hàng hóa nguy hiểm vẫn là một trong những rủi ro dai dẳng và có khả năng gây thiệt hại lớn nhất đối với chuỗi cung ứng toàn cầu.
